KIRIM ÖZERK CUMHURİYETİ

GENEL BİLGİLER

Resmi adı
:
Ukrayna’ya bağlı Kırım Özerk Cumhuriyeti
Yönetim şekli
:
Cumhuriyet
Başbakanı
:
Sergey KUNITSIN
Parlamento Başkanı
:
Boris DEIÇ
Nüfusu
:
2.031.000 kişi
Ortalama Yaşam Süresi
:
Erkekler : 61.5 yıl
Kadınlar : 72.2 yıl
Nüfus Artış Hızı
:
- 6,4 %
Etnik Yapı
:
  • Ruslar :(60%= 1603200 kişi)),
  • Ukrainler :(23%=614560 kişi),
  • Kırım Tatarları :(12%=320640 kişi),
  • Diğer Milletler :(5%=133600 kişi):
  • Ermeniler :(%0,08=2125 kişi kişi),
  • Rumlar :(%0.05=1436 kişi),
  • Alman :(%0,03=840 kişi),
  • Bulgarlar :(%0.02=719 kişi)
Yüzölçümü
:
27 000 km2
Nüfus Yoğunluğu
:
81.2 kişi/km2
Resmi dil
:
Rusça, Ukraynaca, Kırım Tatarca
Başkent (Nüfusu)
:
Simferopol : 360 000 kişi
Önemli Şehirleri
:
  • Sevastopol : 380  bin,
  • Kerç : 180 bin,
  • Yevpatoriya : 110 bin kişi,
  • Feodosiya : 90 bin kiş,
  • Yalta : 90 bin
Doğal Kaynaklar
:
Demir filizi, Kireç taşı, Tuz, Doğal gaz
Temel Sanayi Ürünleri
:

Gemicilik, Gıda sanayi donatımı, Tarım ve kaynak cihazları, Elektroteknik ve pnömatik cihazlar, Soda, İyot, Deterjan, Mineli kap-kaçak, İnşaat malzemeleri (Çimento, Kireç)

Temel TarımÜrünleri
:
Eterli yağlar (gül, adaçayı, lavanta), Şarap ürünleri (üretimi yılda 14-16 dekalitre), Tütün, Tohum
İşsizlik Oranı(2001 yılı)
:
% 1.87 (Resmi kaynaklara göre)
Ortalama Aylık Ücret
:
108 Grivna
Başlıca İhracat ürünleri
(ilk 10)
:
  • Kimya ürünleri : (46%),
  • Madenler : (18%),
  • Makina sanayi ve 
    elektroteknik tesisleri  : (9%),
  • Tarım ürünleri : (9%),
  • Diğer : (11%)
Başlıca İthalat Ürünleri
(ilk 10)
:
  • İnşaat malzemeleri : (23%),
  • Makina sanayinin ürünleri  
    ve elektroteknik tesisleri : (20%),
  • Ulaştırma tesisleri : (19%),
  • Plastik ürünleri : (7%),
  • Kimya ürünleri : (6%),
  • Diğer : (25%)

COĞRAFYA VE TARİH

Kırım Yarımadası kuzeyden güneye 205 km, doğudan batı kıyısına 305 km, genişliktedir. Sahil şeridinin uzunluğu 2.500 km'dir. Kerç kanalıyla Rusya Federasyonu'ndan ayrılmaktadır. Karadeniz ve Azak Denizi arasındaki alanı kaplayan Kırım Yarımadasının yüzölçümü 26.945 km² 'dir. Yarımada'nın 2.632.400 kişilik nüfusunun, 1.791.800'i şehirlerde yaşamaktadır.

Coğrafi olarak Kırım üç bölgeye ayrılmaktadır:

  • Güneybatı bölgesi tropik sayılabilecek bir iklime sahiptir,
  • Güney dağlık bölgesi,
  • Orta ve Kuzey Kırım; step bitki örtüsüyle kaplıdır. Tarıma elverişli araziler mevcuttur.

Sahip olduğu topraklara bakıldığında, Kırım dünyadaki 75 ülkeden daha büyük, nüfusu ise, 95 ülkeninkinden fazladır. Yarımadada; 17 şehir, 5 liman, 8 havaalanı, 7 büyük demiryolu, yük kavşakları, gelişmiş ve büyük otoyollar, 200 büyük fabrika bulunmaktadır. Kırım Yarımadasından Avrupa'ya, Asya'ya yol almak mümkündür.
Kırım Cumhuriyeti'nde 130'dan fazla tedavi maksadıyla kullanılan çamur yatağı, 130 şifalı su merkezi vardır. Plaj olarak kullanılan sahil şeridi ise 343 km'dir.

Ilıman iklime sahiptir. Ortalama kış sıcaklığı Kuzey bölgesinde -2, güneyde +4°C'dir. Yarımada'nın ortalama yaz sıcaklığı +23°C'dir.

Kısa Tarihçe

 

  • MÖ VII.yy - Kimmer ve İskitler hakimiyeti
  • MÖ V. yy - Azak Denizi çevresinde Kimmerios Bosporos Krallığı
  • MS III. - IV.yy - Önce Gotlar sonra Hunlar Kırım'ı ele geçirdi.
  • MS VIII.yy - Hazarların hakimiyeti
  • MS XI.yy - Kuman hakimiyeti
  • MS XIII. yy - Moğol, Tatar-Türk hakimiyeti
  • MS XV.yy ilk yarısı - Kırım Hanlığı'nın kuruluşu
  • 1475 - Osmanlı nüfuzuna giriş
  • 1783 - Rus İşgali
  • 1854 - 1856 Kırım Savaşı
  • 1917 - 1918 Kırım Tatar Halk Cumhuriyeti
  • 1921 - Kırım Özerk Sovyet Cumhuriyeti
  • 1941 - Alman işgali
  • 1944 - Rusların yeniden Kırım'ı ele geçirmesi ve 18 Mayıs 1944' te Kırım Tatarlarının sürgünü
  • 1954 - Kırım Ukrayna'ya bağlandı.
  • 1967 - Kırım Tatarlarına itibarları iade edildi ancak dönüş izni verilmedi.
  • 1988 - Dönüş izni verilmesi ve özellikle Özbekistan'dan Kırım'a göçlerin başlaması
  • 1991 - Kırım Tatar Milli Meclisi'nin açılması

 

3. EKONOMİ

Kırım Cumhuriyeti’nin ekonomisi, yarımadanın coğrafi konumunun sağladığı avantajların yanısıra, zengin doğal kaynakların etkisi altında şekillenmiştir. Kırım tarım, turizm endüstrisi ve örneğin doğal-gaz, demir cevheri ve kireç taşı, inşaat malzemeleri, soda ve brom birleşikleri üretimi gibi bazı sanayiinin gelişimi için gereken doğal kaynaklara sahiptir.

Kırım ekonomisinin belli başlı ihtisaslaşma alanları emek yoğun makine imalatı ve metal işlemedir. Kırım, Ukrayna içerisinde gıda sanayi ekipmanları, TV ve radyo setleri, pnömatik aletler, metal kaynak makineleri, tarım makineleri, tankerler, yüzen vinçler ve hidrofil gemiler (kayakla su yüzeyinde giden gemiler) üreticisi olarak ün yapmıştır.

Tarımda ihtisaslaşma alanları bağcılık, bahçecilik, tütün üretimi, yağ üretiminde kullanılan bitkilerin (özellikle ayçiçeği) üretimi ve hububat üretimidir. Hayvancılıkta öncelikler süt ve et için cins sığır üretimi ve kümes hayvancılığı gibi alanlardır. Şarap ve şampanya üretiminin yanı sıra bitkilerden elde edilen uçucu yağlar üretimi de sektörde önemli bir yer tutar.

Hazır giyim, ayakkabı, dericilik ürünleri ve triko elbiseler, parfümeri ve kozmetik, tuhafiye ve mobilya tüketim malları sanayisinde üretilen başlıca ürünlerdir. Kırım metalürjisi, makine imalatı ve kimya sanayi; tüketim malları imalatına hatırı-sayılır katkılarda bulunmaktadır. Kerç Metalürji Sanayi emaye mutfak eşyası üretimi geliştirmiştir; Sivastopol ve Simferopol’ün makine imalat şirketleri iletişim araçları üretirler; Krasnoperekopsk ve Saki kumaş boyası, potasyum permanganat, ağartıcı ve deterjanlar üretir. Sivaş’ta bir Kuzey Kırım Deneme Özel Ekonomik Bölgesi kurulmuştur. Bölgedeki yatırımlar genellikle kimya sanayisi dalındadır.

Kırım’da 60’ı sanayi sektöründe faaliyet gösteren 190’dan fazla ortak yatırım kayıtlıdır. Bunların başlıca yabancı ortakları Alman, Türk ve Rus’tur. 1999 yılında teşebbüs ortaklıklarının üretimleri toplamı 30 milyon ABD Doları civarındadır. Batı Avrupa, Kuzey ve Latin Amerika’da çok sayıda müşterek operasyon yapılmıştır.

Dış ticaret 1999 yılında 17.3 milyon ABD Doları ihracat ve 122.2 milyon ABD Doları ithalat olmak üzere toplam 249.5 milyon ABD Dolarıdır. Kırım’ın 38 ülke ile olan dış ticareti “fazla” vermektedir. 1999 ihracat ve ithalatı, bir sene öncekilerin, sırası ile % 97.9 ve % 82.2’si mertebelerinde gerçekleşmiştir. Kırım şirketleri 86 ülkeye hizmet ihraç etmekle ülkeye 68.8 milyon ABD Doları döviz kazandırmışlar, ve 38 ülkeden de 15.2 milyon ABD Doları tutarında hizmet ithal etmişlerdir.

1999 yılında, yakıt, petrol çıkarılması ve kimya sanayilerinde üretim artmıştır. Gayrı safi zirai üretim %7 artmıştır. Hububat üretimi 980.000 tona, ayçiçeği üretimi (bir önceki yılın üretimini % 12.5 aşarak) 49.000 tona ulaşmıştır. 1 Ocak 2000 tarihi itibarı ile, özel sektöre ait 2.607 firma mevcuttur. Özel teşebbüsler toplam firma sayısının %16’sını oluşturmaktadır. Bu oran inşaat sektöründe %15, ulaşımda %26, ticarette %20 ve yiyecek tedarikinde %22’dir.

Son yıllarda, ekonomik geçiş döneminin çeşitli objektif ve sübjektif faktörlerinin bir sonucu olarak, bütün sektörlerdeki ticari faaliyetler azalmış, hayat standartları gerilemiş ve bölgesel kalkınma alanında çok sayıda problem ortaya çıkmıştır.

Ulusal ekonomiyi radikal bir biçimde yeniden organize etmek için, 2010 yılına kadar geçerli olacak kapsamlı bir uzun vadeli sosyal ve ekonomik kalkınma ve yeniden yapılandırma programı geliştirilmiştir.

Bu programa göre Turizm, diğer sektörlere göre stratejik öneme sahiptir. Kırım’da turizm mevsimi Mayıs’ta başlayıp Ekim sonuna kadar devam eder. Deniz ve dağ turizmi çok yaygındır. Çok sayıdaki Tuzlu göller, şifalı çamur ve mineral sular dikkati çekmektedir. Tedavi ve koruma amaçlı sağlık merkezleri genellikle güney sahillerinde yoğunlaşmıştır. Bunlar yetişkinlere hizmet verirlerken, Yevpatoria’dakiler çocuklar içindir. Ağustos 2001 tarihi itibariyle Kırım’da toplam 626 (155.274 yatak kapasiteli) pansiyon ve tatil merkezi vardır. Bunlardan 528’i halen çalışır durumdadır. Bunlardan 84’ü Rusya Federasyonu’na, 4’ü Belarus’a, 1’i Özbekistan’a, 1’i de Letonya’ya ait pansiyonlardır. Ukrayna’ya ait 192, Kırım özerk Cumhuriyeti’ne ait 142 sanatoryum mevcuttur. Kırım’a 2000 yılında gelen iç ve dış turist toplamı 4.4 milyon kişi iken, 2001 yılında bu rakam 8.5 Milyon, 2002 yılında ise 7.4 milyon kişi olmuştur. Kırım Özerk Cumhuriyeti bütçe gelirinin %51.9’unu turizm sektöründen elde etmektedir.

Stoktaki ürünler

URUN miktar  

UREA 46%N ( ozbek menseli TIRla nakliyat

5.000
tonn/ayda
LDAN
2.000
tonn/ayda
HDAN
5.000
tonn/ayda
GTSP
25.000
tonn/ayda
Komur 0-50 ( 6000kl)
40.000 tonn/ayda